SB = ( Ervaring x Identificatie x T1) / T2

In een gesprek dat ik voerde met iemand waarin ik haar een mening voorlegde die zij acht maanden daarvoor had uitgesproken, reageerde zij met de opmerking: "Dat is verleden tijd". Zo redenerend dacht ik toen bestaat er geen andere tijd dan verleden tijd, want dat heb ik nu gezegd en die zin is voorbij. Maar als de tijd voorbij is is het gevoel nog daar, dus ook de mening, die in essentie gecondenseerd gevoel is.

Net zoals er een begrip soortelijk gewicht bestaat: het gewicht van een stof per kubieke centimeter, zou er ook een begrip soortelijk belang moeten bestaan. Soortelijk belang is  het belang van een mening gedeeld door het aantal tijdseenheden dat die mening vigeert. Probleem daarbij is dat je in aanvang geen absolute waarde hebt waarmee het belang van een mening kan worden uitgedrukt. Daarvoor moeten een aantal criteria worden vastgesteld.

Het criterium van de ervaringen die tot de mening hebben geleid. Is herhaalde ervaring daarbij dan van meer gewicht dan de indringendheid ervan ? Iemand die ouder is zou dan een beter gefundeerde mening hebben. Het feit dat mijn zoon het met mij daarmee hevig oneens is brengt me snel bij criterium nummer twee.

Het criterium van identificatie die tot de mening heeft geleid.. De klassieke discussie die ik voer met mijn zoon: "Als jij van muziek houdt zoals je dat doet, zul je later als je ouder wordt ook waardering krijgen voor klassieke muziek". "Nooit, nooit van mijn leven" is daarop zijn verantwoordigde antwoord. Hm…., hoe onverantwoord een verantwoordigd antwoord. Maar dit terzijde.

Als je zoals mijn zoon meerdere malen getuige bent geweest van gewelddadige criminaliteit, waarvan één keer vergezeld van de traumatische ervaring daadwerkelijk de hersenen te mogen aanschouwen van iemand die nog net half leeft, draagt dit sterk bij tot de meningsvorming dat de mens slecht is en je niks hebt aan politie. En dat het laatste vooral erg is vanwege het effect op het eerste.

De kracht van het gevoel dat condenseert tot mening vermenigvuldigt met de herhaling van dat gevoel vormt het absolute gewicht van die mening. Je kan iedere formule ook weer omkeren: Vraag iemand naar zijn mening en je kent zijn of haar gevoel. Voelt die mening aan als ongenuanceerd hardnekkig, dan ontstaat er het vermoeden van een indringende ervaring. Als een mening van acht maanden oud voorbij is dan kan er sprake geweest zijn van een tijdelijke en daarna vervluchtigde verliefdheid. Dat je toen zei dat je voor Obama was kwam omdat je toen uit verliefdheid met me instemde. Het inschatten van het soortelijk belang van iemands mening vergt historisch besef. En inzicht in de mate waarin gevoel en inhoud synchroon lopen.

Gevoel kan vaak condenseren tot mening op basis van een associatie naar het moment in plaats van associatie van de inhoud. Je houdt van je vader en hij slaat je. Slaan kan zo een uiting van liefde worden als je niet uitkijkt. Af en toe een klap kan geen kwaad. Dat is een mening die je uitsluitend hoort van mensen die ze zelf hebben ontvangen.

Toen ik een jaar of acht was zat ik met mijn vader te kijken naar "de bezetting". Lou de Jong vertelde van spannende gebeurtenissen die waren geweest in Nederland. Een land dat ik kende als een wereld waarin de spannendste gebeurtenissen werden gevormd door de komst van de asvatwagen, het wekelijkse geluid van de sirene van de burgerbescherming en het geluid van nu en dan overvliegende straaljagers van de vliegbasis Leeuwarden. En het verlopen van het tv-beeld waar je dan even tegen moest slaan om het weer stil te zetten.
Ons gesprek over de uitzending herinner ik mij als de momenten waarop ik met hem het meeste  contact had in mijn leven. Toen de serie voorbij was leek ook dat contact voorbij, en heb ik mij verbaasd over het feit dat hij er niks meer over wilde zeggen dan: "Dat is verleden tijd"

Pas toen ik veel ouder was kwam ik tot het bijbehorend historisch besef, hoe kort het nog maar geleden was voor hem dat hij alles wat Lou vertelde zelf had meegemaakt. Dat hij het contact verbrak met zijn  verleden en niet besefte dat hij het tegelijk ook met mij deed.

<#comment><#comment>

This entry was posted in Volkskrant. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *