Niets gedacht is niets gedaan.

Mij vragen om te schrijven over de ziel. Dan druk je op zoveel knopjes tegelijk, en brengt je zoveel stromen op gang, stromen van gedachten die allemaal in het midden eindigen. In een diepe sneldraaiende kolk die bevriest in een standbeeld van beweging. Met ergens Gogol in de buurt van het epicentrum.

Ik had het geluk dat ik werd geprikkeld toen iemand zei: Het dichten is een intuitief proces. Gedachten verstoren de bezieling.

Maar dat riekt naar tevredenheid !!
En het opvoeren van een macht van buitenaf !!
Doe dat nooit in mijn nabijheid !!

Dus reageerde ik:
Pas veel later, want ik kan het niet altijd zo ongeremd formuleren. Ik heb dan zogezegd eerst nog wat bezieling nodig.

De ziel, het onbewuste centrum van onberedeneerde wil en gevoel. Een onstoffelijk begrip over abstracte zaken. Term uit de menswetenschappen. Mooie sport die we desondanks als niet exact beschouwen. Wat geen diskwalificatie is, zeker niet sinds we de wel exacte wetenschappen ook meer en meer herkennen als een woud van enkel vragen waarop ondanks de schijn van objectiviteit geen bevredigende antwoorden zijn, tenzij je veel bevrediging schept in het jaarlijks vervangen van  je telefoon met meer megapixels.

Het beeld dat mij voor ogen komt van mijn moeder en haar zuster, die met elkaar een
24-uurs nonstop, bekgevecht van ongeveer zeventig jaar hielden: Ik koop altijd die kaas die vind ik lekker.., ik altijd die andere die is gezonder.., ja maar minder lekker.., nou ik vind hem juist lekkerder dan die andere, hoe kom je er bij die andere is veel lekkerder…, en bovendien nog goedkoper.., zo zie je maar weer dat die dus niet lekkerder kan wezen.., en trouwens …..,ik las in de.., dat lees ik nooit ik hoorde dat …maar immers……, nou dat klopt natuurlijk niet want……., en toch..
Dat beeld verduidelijkt voor mij de werkwijze en het nut van exacte wetenschap en waar het ons tenslotte brengt.  Of zo u wilt, ons achterlaat.

De ziel is bovenal van mij. En hoewel ik er in knijpen kan, veert er niets terug. En dat kan niets anders betekenen dan dat lichaamsdeel mijn gedachten zijn.
Gedachten die een vaste vorm krijgen krijgen door herhaling. Door de herhaling worden het ideeën. Zij geven een prettige kriebel. Zoals wanneer je zegt: Ik kam vandaag mijn haar eens achterover. Want daarmee had ik veel succes en dat voelde lekker. En doe je het nooit voorover over je gezicht, om de reactie: Wat zie jij er dom uit, te vermijden.
Zo krijgen de gedachten hun gestalte door positieve ofwel negatieve bekrachtiging die herhaald wordt. Een sociaal wezen zijn betekent zoals u begrijpt ongeveer: Dat je je haar en je gedachten zo kamt dat het meewerkt aan een prettig contact met soortgenoten.

Het enige lichaamsdeel dat je ook steeds noodgedwongen tot zijn vaste vorm moet herdenken. Omdat ze niet alleen niet terugveert bij het knijpen, maar ook omdat losse gedachten die je niet binnen de gestalte houdt als je even niet oplet door open deuren en ramen naar buiten waaien, zodat je er steeds naar zoeken moet.

De ziel is kortom een klomp door herhaling en door positieve en negatieve bekrachtiging versteende gedachten. Over die steen, als bij iedere edelsteen, ligt een diepe glans: Het patina dat het beleefde leven in je geest achterliet.
Een beschermende laag en toeverlaat in de onbeholpenheid van alledag. Je grootste schoonheid  in al zijn mooi en lelijkheid gevormd door de de hevigste ervaring, tot fonkeling geslepen door een varieteit aan geraffineerde patronen van herhaling. En ook daarin de blikschade van verleiding, vol trots want zelf hersteld en uitgedeukt tot het ultieme kleinood van de evenwichtige persoonlijkheid: De ziel, het zelf, het zelfrespect.  Zzz zonder de Maskers.

Veel schrijvers en beeldend kunstenaars beschrijven de ervaring dat het een ander is die de gedachten dicteert of de hand over het doek stuurt.  Maar dat is niets meer dan het verschijnsel dat ook optreedt bij autorijden. Je schakelt naar de vijfde versnelling.
Als je er over na gaat denken lukt dat ineens niet meer. De gemechaniseerde mening, de geautomatiseerde overtuiging, verdraagt geen denken. Lijkt het.
En met de eigenlijk daarmee al benoemde schaduwkant. Het belemmert, lijkt het wel, het denken. Het lijkt je te ontslaan van je verantwoordelijkheid.

Oppassen dus en zeker op oudere leeftijd. Die toch al gepaard gaat aan een extra risico op verkalkingen.
Want wie de flexibiliteit verliest om zijn overtuiging iedere dag opnieuw te herdenken.
Geen nieuw facet meer durft te slijpen in iets dat hij niet meer herkent als van zijn zelf.
Die verliest op de valreep alsnog zijn essentie, het doel en functie van zijn overtuiging. Hij overtuigt alleen zich zelf. En wordt een prachtig standbeeld van beweging.

30-10-2010

This entry was posted in Volkskrant and tagged . Bookmark the permalink.

8 Responses to Niets gedacht is niets gedaan.

  1. maria-dolores says:

    Avatar van maria-dolores
    Mooi gedacht!

    En toch heb je niet altijd zelf in de hand of je dat (nog) kunt. Je kunt jezelf uitdagen, trainen. Maar er is ook een deel waar je zelf géén invloed op hebt. Ben ik bang…

  2. lebonton says:

    Avatar van lebonton
    wat een leuke inkijk in het denkproces.

  3. Kiezels says:

    Avatar van Kiezels
    er is niets dat zo tot de verbeelding spreekt als de ziel.
    De ziel die je niet zelf kunt raken, wordt geraakt en gaat dieper dan in een emotie van gedachten
    Het is niet eenvoudig om je te volgen maar ik kan je wel vinden als ik verder zoek in binnengaan.

    groet, d.

  4. Rob Kruzdlo says:

    Avatar van Rob Kruzdlo
    *

    Veel schrijvers en beeldend kunstenaars beschrijven de ervaring dat het een ander is die de gedachten dicteert of de hand over het doek stuurt. Maar dat is niets meer dan het verschijnsel dat ook optreedt bij autorijden.

    Je hebt het begrepen…auto (het zelf) heeft verschillende (variabelen)handelingen die oneindig zijn…

  5. BarbaraJansma says:

    Avatar van BarbaraJansma
    Snel schakelen, of intuïtief denken is niet minder rationeel dan als je er een uur over doet. Bewust denken, weten dat je denkt en meeluisteren, voltrekt zich op een ander niveau dan impulsief denken. Zegt niks over de uitkomst. Kun je ook geen moreel oordeel over uitspreken. Althans, dat kan wel, maar het zal je niet helpen.
    Kwestie van vertrouwen in dingen die sneller gaan dan het licht en waar geen kopietje van is.

    Ik geloof er helemaal niks van dat je enige essentie verliest wanneer je breekbaar wordt. Ik heb teveel bijzondere stokoude mensen gekend. Beroemd of niet. Dat dondert niet.

    Leuk blog.

  6. Mijn ziel wenst grondig onderhoud says:

    Avatar van Mijn ziel wenst grondig onderhoud
    Mooi verwoord
    zo den ziel via jou interpretatie…….

    Breekbaar zijn heeft ook iets zeer krachtigs
    en zeker
    een schoon aangezicht……

    vriendelijk avondzielengroet! ;))

  7. Marius van Artaaa says:

    Avatar van Marius van Artaaa
    je een ander denken
    als een innerlijke waarde
    van je zelf en even weerloos
    voor een speelse geest
    als God is Het Zelfbeeld
    de moderne variant
    van de ziel
    van de mens
    van goede wil
    wiens motor op
    geluk loopt…/-;{]

  8. svara says:

    Avatar van svara
    Uren zou ik kunnen bomen naar aanleiding van jouw prachtige bijdrage
    En daarbij vooral niet vergeten om te zijn als een boom
    gewoon boom Zijn
    Hartelijk dank ook voor jouw inspirerende inzichten die mij telkens weer, hier en bij reacties elders verrijken.
    Met een hartegroet

    http://www.vkblog.nl/bericht/354529/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *